Các bạn K1 ơi ,
Hổng biết các bạn có ai hiểu sai như tui hồi nào giờ về chuyện lãnh tiền hưu hay không .
Trước giờ tui cứ hiểu là người ta tính điều kiện đủ để lãnh tiền hưu là tính theo thời gian làm việc . Cứ mỗi năm được tính là 4 credit , phải đủ ít nhứt 40 credit – tức 10 năm – mới đủ điều kiện để lãnh tiền hưu . Nhưng vừa rồi tui “sửa lưng” một cô nói chuyện tiền hưu trên Facebook vì cổ nói điều kiện để lãnh tiền hưu là dựa vào income . Cổ bèn sửa lại cái lưng ròm của tui bằng cách đưa cái link của SSA . Trước giấy trắng mực đen tui thấy ngỡ ngàng té ra là trước giờ tui hiểu lầm . Tui bèn vô ChatGPT hỏi lại cho chắc . Mời các bạn đọc lại bài CHAT nha .
Nghĩa .
=======================
– Xin chào ChatGPT .
– Xin chào bạn! Rất vui được gặp lại bạn. Hôm nay bạn cần mình giúp gì không?
– Bữa nay tui muốn nhờ bạn giải thích về chuyện tiền hưu trí ở Mỹ .
– Chắc chắn rồi! Tui rất sẵn lòng giải thích rõ cho bạn về hệ thống tiền hưu trí ở Mỹ, hay còn gọi là Social Security Retirement Benefits. Dưới đây là cái nhìn tổng quát, rồi mình có thể đi sâu thêm tùy theo bạn muốn tìm hiểu góc nào:
1. Hệ thống hưu trí ở Mỹ dựa vào đâu?
Tiền hưu trí ở Mỹ chủ yếu dựa vào Social Security – một chương trình liên bang được tài trợ từ tiền đóng thuế của người lao động (gọi là FICA tax – Federal Insurance Contributions Act).
2. Ai được hưởng tiền hưu trí?
Bạn được hưởng khi:
- Đủ 62 tuổi trở lên (nhưng không nhận toàn phần nếu lãnh sớm).
- Đã đóng thuế ít nhất 10 năm (tương đương 40 “credits”, mỗi năm tối đa 4 credits).
- Phải là công dân hoặc thường trú nhân (có thể có cách cho người tị nạn hoặc người có thẻ xanh).
- Hoặc là người phụ thuộc (vợ/chồng, con) của người đóng thuế.
3. Lứa tuổi hưu trí chính thức:
- Tuổi hưu sớm nhất: 62 (nhưng chỉ nhận khoảng 70-75% số tiền).
- Tuổi hưu đầy đủ (Full Retirement Age):
- Sinh 1943–1954: 66 tuổi
- Sinh sau đó: sẽ tăng từ từ đến 67 tuổi (nếu sinh năm 1960 trở về sau thì là 67).
- Tuổi hoãn hưu: Có thể chờ đến 70 để nhận mức tối đa (~124-132%).
4. Nhận bao nhiêu tiền?
Tiền hưu trí dựa trên:
- Mức thu nhập trung bình trong 35 năm làm việc cao nhất.
- Tuổi bạn bắt đầu nhận.
- Lựa chọn cá nhân (nhận sớm hay trễ).
- Ví dụ: Năm 2025, trung bình người về hưu nhận khoảng $1,900–$2,000/tháng; người đóng thuế cao có thể nhận lên tới $3,800–$4,000/tháng.
5. Có hưu trí cho vợ/chồng không?
Có! Vợ/chồng không đi làm hoặc thu nhập ít vẫn có thể nhận:
- Lên đến 50% số tiền hưu của người kia (nếu người kia đã nhận).
6. Một số trường hợp đặc biệt:
- Người tàn tật (SSDI): Có thể hưởng trước khi đến tuổi hưu.
- Người góa phu phụ: Có thể hưởng từ 60 tuổi (hoặc 50 nếu tàn tật).
- Người tị nạn/di dân: Vẫn có thể hưởng nếu có số năm đi làm và đóng thuế đủ.
Bạn muốn tui đi vào chi tiết phần nào hơn? Ví dụ:
- Cách tính bao nhiêu tiền hưu?
- Người Việt tị nạn chưa đi làm hoặc làm ít có được gì không?
- Hưởng hưu mà vẫn đi làm có sao không?
- Cách đăng ký?
Cứ nói nhé, tui sẽ nói rõ cho bạn.
– Tui vẫn nghĩ là cách tính credit cho điều kiện để lãnh tiền hưu là thời gian làm việc . Nhưng mới đây có người nói nó dựa trên income chớ không phải thời gian . Vậy xin hỏi : Mỗi năm làm việc được tính là 4 credit là tính theo làm việc đủ 52 tuần , hay là tính theo income nhiều ít ?
– Câu hỏi của bạn rất hay và rất quan trọng — nhiều người hiểu lộn y như vậy!
Câu trả lời rõ ràng:
Credit không tính theo thời gian (số tuần hay số giờ làm), mà tính theo thu nhập (income) trong năm đó.
Chi tiết cách tính Credit:
- Mỗi năm, bạn có thể kiếm tối đa 4 credit.
- Để kiếm 1 credit, bạn phải kiếm được một số tiền tối thiểu (được chỉnh hàng năm theo vật giá).
Ví dụ năm 2025:
- 1 credit = $1,730 tiền lương.
- Vậy, để được 4 credit trong năm 2025, bạn chỉ cần kiếm được:$1,730 × 4 = $6,920 (dù làm 1 ngày hay 12 tháng cũng không quan trọng).
→ Sau khi kiếm quá số tiền đó, thì không thể tính thêm credit nữa trong năm đó.
Tổng kết đơn giản:
Yếu tố Quan trọng không? Số giờ làm/tuần Không quan trọng
Làm quanh năm Thu nhập bao nhiêu Quyết định việc được credit
Tối đa mỗi năm
Để hưởng tiền hưu:
- Bạn phải có 40 credits = ít nhất 10 năm đóng thuế đủ.
- Không nhất thiết phải liên tục hay đầy năm.
Bạn có muốn tui tính thử một ví dụ cụ thể không? Ví dụ: “nếu tui đi làm 3 tháng mỗi năm, được $8,000, thì có được 4 credit không?” (Spoiler: có!)
Cứ nói tình huống của bạn hoặc ai đó, tui sẽ phân tích rõ cho.
– Cám ơn bạn . Đã đã giải thích rõ ràng , giúp tui giải tỏa sự hiều lầm từ trước đến nay . Xin hỏi tiếp , như vậy só tiền được lãnh khi về hưu được tính theo số tiền của credit hay tính theo tổng income đã đóng thuế ?
– Bạn hỏi thêm như vậy là rất đúng luồng — tui rất mừng vì bạn quan tâm kỹ!
Câu trả lời chính xác:
Số tiền hưu bạn được lãnh không dựa trên số credit, mà dựa trên thu nhập đã đóng thuế trong suốt quá trình làm việc.
Chi tiết cách tính:
Cơ quan Social Security Administration (SSA) sẽ:
- Lấy 35 năm thu nhập cao nhất trong sự nghiệp của bạn (đã đóng thuế FICA).
- Điều chỉnh theo vật giá (inflation-adjusted) — không lấy số tiền thô.
- Từ đó, tính Average Indexed Monthly Earnings (AIME).
- Rồi dựa trên một công thức gọi là Primary Insurance Amount (PIA) để ra số tiền bạn sẽ nhận mỗi tháng khi về hưu.
Ví dụ đơn giản hóa:
Giả sử bạn có:
- Thu nhập trung bình 35 năm = $3,500/tháng
- Bạn nghỉ hưu ở tuổi chính thức (Full Retirement Age)
→ Lúc đó bạn có thể được khoảng $2,200/tháng (con số này chỉ để minh họa, không tuyệt đối).
Vậy credit chỉ dùng để làm gì?
Credit để làm gì? Tiền income để làm gì? Chỉ cần đủ 40 credit (10 năm) là được Càng đóng nhiều, thu nhập cao, thì hưởng nhiều Không quan tâm đến con số $$ Quan tâm tới thu nhập có khai thuế chính thức
Lưu ý:
- Lương trả tiền mặt không đóng FICA thì không tính.
- Làm cho nhà mà không có khai thuế thì cũng không được tính.
- Một người đóng thuế nhiều hơn không có nghĩa được lương hưu gấp đôi — vì công thức tính có giới hạn theo “bend points”.
Nếu bạn muốn, tui có thể làm một bảng minh họa về công thức tính PIA cho năm 2025, hoặc giúp bạn ước tính bạn có thể nhận được bao nhiêu (dựa vào số năm đi làm và thu nhập của bạn). Cần giúp phần nào nữa cứ nói nhé!
– Cám ơn bạn nhiều nha . Xin hẹn lại vài dịp khác với câu hỏi khác .
– Dạ, tui rất vui được giúp bạn hôm nay! Cám ơn bạn đã ghé thăm và trao đổi rất thân tình. Khi nào bạn có câu hỏi mới — về hưu trí, âm nhạc, cuộc sống hay bất cứ điều gì — cứ quay lại nhé.
Chúc bạn một ngày bình an, khỏe mạnh, và vui vẻ!
Hẹn gặp lại bạn sau nhé.
– Cám ơn . Bye .
–
Cám ơn bạn. Bye nhé! Giữ gìn sức khỏe nha.
( NGuồn: Email bạn gửi. Cảm ơn Thắng Huỳnh nhé.)
Sương Lam
Website: www.suonglamportland.wordpress.com
http://www.youtube.com/user/suonglam
suonglamportland 